Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olarak İstanbul'da hizmet veren Rami Kütüphanesi, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde dünya birincisi oldu. Kütüphane, "19. Yüzyıldan Kalma Tarihi Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi" başlıklı projesiyle "Büyük Ölçekli Proje" kategorisinde 27 ülkeden 62 başvuru arasından birincilik ödülünü kazandı.
Kültürel mirası çevresel sürdürülebilirlik, yenilikçi kütüphane hizmetleri ve toplumsal dayanıklılıkla buluşturan dönüşüm modeli, uluslararası jüriden en yüksek puanı aldı. Rami Kütüphanesi, Türkiye'den IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde Büyük Ölçekli Proje kategorisinde finale kalan ve birincilik kazanan ilk kütüphane olarak kayıtlara geçti.
Rami Kütüphanesi'nin birinciliğini Bakan Ersoy duyurdu
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Rami Kütüphanesi'nin başarısını sosyal medya hesabından duyurdu. Ersoy, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
"Rami Kütüphanemiz, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçilerek birincilik ödülünün sahibi oldu. Atıl durumdaki tarihi Rami Kışlası'nı çevre dostu yaklaşımı, güçlü yeşil altyapısı ve yaşayan kamusal alan modeliyle uluslararası ölçekte örnek gösterilen modern bir kütüphaneye dönüştürdük. Türkiye'den bu prestijli ödülde Büyük Ölçekli Proje kategorisinde finale kalan Rami Kütüphanemiz, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen ödül töreninde ülkemize birincilik gururu yaşattı. Tarihi mirasımızı koruyarak geleceğin kütüphanelerini inşa etme vizyonumuzun uluslararası alanda takdir görmesinden büyük bir mutluluk duyuyoruz. Bu kıymetli projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımıza gönülden teşekkür ediyorum."
Rami Kütüphanesi 62 başvuru arasından seçildi
IFLA'nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından 11'incisi düzenlenen ödüle 27 ülkeden 62 başvuru yapıldı. Uluslararası değerlendirme sürecinin ardından 26 başvuru uzun listeye, iki kategoride toplam 7 başvuru ise finale kaldı.
Rami Kütüphanesi projesi; kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler sürdürülebilir kalkınma amaçlarıyla uyum ve farklı ülkelere örnek olma potansiyeli açısından değerlendirildi. Çin'den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda'dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile kategorisinde dünyanın en iyi 3 kütüphanesi arasına giren Rami Kütüphanesi, finalde birinciliği elde etti.
Finale kalan kütüphanelerin sunumları, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi'nde gerçekleştirildi. Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı. Birincilik ödülünü Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis'in elinden aldı.
IFLA Genel Sekreteri Memis, ödül töreninde Rami Kütüphanesi'nin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel boyutuyla ele almadığını belirtti. Memis, projenin "çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları hem kütüphane mekânlarına hem de programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının" öne çıktığını ifade ederek Rami Kütüphanesi'ni "kültürel mirasın korunmasını, sürdürülebilirliği ve toplumsal katılımı son derece etkili biçimde bir araya getiren, uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane" olarak nitelendirdi.
Rami Kütüphanesi iki asırlık kışladan dönüştürüldü
1826-1828 yıllarında inşa edilen Rami Kışlası, tarihi kimliği korunarak gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023 yılında Rami Kütüphanesi olarak hizmete açıldı. Dönüşümde yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi.
Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihi yapı dokusu, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerden yararlanılarak korundu. Bir dönem yapısal yorgunluk ve çevresel etkiler nedeniyle zarar gören kışla, bilgiye, kültüre, doğaya ve toplumsal yaşama açılan bir kamusal merkeze dönüştürüldü.
Rami Kütüphanesi bugün 36 bin metrekare kapalı alan, 51 bin metrekare yeşil alan, 2 milyon kitaplık koleksiyon ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle hizmet veriyor.
Rami Kütüphanesi'nde sürdürülebilirlik günlük işleyişe taşındı
Kütüphanenin çevre düzenlemesinde 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar bulunuyor. Bu alanlar kentsel biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine ve bölgedeki mikro iklimin iyileştirilmesine katkı sağlıyor.
Geniş çatı yüzeyinden toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor. Düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatmalar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamalarıyla enerji ihtiyacı azaltılıyor.
Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı yönetilmesi, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesi de kütüphanenin günlük işleyişinde uygulanıyor. Kitap Şifahanesi'nde ise yazma ve basma eserlerin ömrünün uzatılmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
Türkiye'nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi, Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine de sahip bulunuyor. Engelsiz Yaşam Merkezi, her yaştan kullanıcıya yönelik hizmetler, 7 gün 24 saat erişim imkânı ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işlevi de merkezin hizmetleri arasında yer alıyor.
İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri, eğitimler ve uygulamalı atölyeler aracılığıyla sürdürülebilirlik hedefleri günlük yaşamla buluşturuluyor.
Rami Kütüphanesi üç yılda 8,2 milyon ziyaretçiyi ağırladı
Rami Kütüphanesi, hizmete açıldığı 2023 yılından 2025 yılı sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde 8 bin 360 etkinlik ile sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi alanlarda 3 bin atölye ve eğitim programı gerçekleştirildi.
Kütüphane, açıldığı tarihten itibaren çeşitli sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve diğer paydaşların iş birliğiyle 4 bin 500 ayrı programa ev sahipliği yaptı. Üç yıllık dönemde bin 611 okul ve 325 farklı kurum Rami Kütüphanesi'nde ağırlandı.
Rami Kütüphanesi yeşil kütüphane vizyonunu öne çıkardı
Rami Kütüphanesi'nin dünya birinciliği, Kültür ve Turizm Bakanlığının tarihi değerleri koruyan, çevresel sorumluluğu gözeten, insanı merkeze alan ve değişen toplumsal ihtiyaçlara cevap veren kütüphanecilik yaklaşımının uluslararası sonuçlarından biri oldu.
Türkiye'nin COP31 Başkanlığını üstlenmeye ve dünyayı Antalya'da ağırlamaya hazırlandığı dönemde kazanılan birincilik, ülkenin gelişen iklim vizyonunun kütüphaneler alanındaki örneklerinden biri olarak öne çıktı. Rami Kütüphanesi, kazandığı uluslararası birincilikle Türkiye'nin yeşil kütüphane vizyonunu dünya ölçeğinde görünür kıldı.