Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) açıkladığı yeni tarifeyle elektrikte mesken aboneleri için fiyatlar ortalama yüzde 25 artırıldı. Aynı düzenleme kapsamında alçak gerilimden elektrik kullanan kamu ve özel hizmetler sektörü abonelerinde artış oranı yüzde 17,5, orta gerilimden bağlı sanayi abonelerinde yüzde 5,8, tarımsal faaliyetler abone grubunda ise yüzde 24,8 olarak belirlendi. Düzenleme 4 Nisan’dan itibaren yürürlüğe girdi.
EPDK’nin hesaplamasına göre bu artışın ardından aylık 100 kilovatsaat elektrik tüketimi olan bir mesken abonesinin ödeyeceği tutar 323,8 liraya çıktı. Böylece enerji yönetimi, bir yandan konut tarifesine zam yaparken diğer yandan farklı abone gruplarında daha sınırlı artışlara giderek maliyet baskısını kademeli dağıtmayı tercih etti.
Doğalgazda da konuta yüzde 25 artış
Doğalgaz tarafında da benzer bir fiyat güncellemesi yapıldı. BOTAŞ’ın ilan ettiği toptan satış fiyatları doğrultusunda nihai satış tarifesinde konut tüketicileri için ortalama yüzde 25, sanayi tüketicileri için ortalama yüzde 18,61 ve elektrik üretim santralleri için ortalama yüzde 19,42 artış gerçekleşti. Böylece enerji faturalarında nisan ayı itibarıyla hem elektrik hem doğalgaz kaleminde hissedilir bir yükseliş başladı.
Yeni dönemin en dikkat çeken başlığı ise konutlarda doğalgaz için başlatılan kademeli fiyat uygulaması oldu. Buna göre her il için, o ilin iklim ve tüketim verileri dikkate alınarak aylık bir tüketim limiti belirlendi. Bu limite kadar olan kullanımda mevcut destek düzeyi korunacak; limitin aşılması halinde ise tüketimin tamamına devlet desteğinin daha düşük olduğu tarife uygulanacak. Resmî açıklamaya göre sınır, ilin aylık ortalama tüketiminin yüzde 75 fazlası esas alınarak hesaplanıyor.
Bu model, düşük ve orta tüketimli haneleri görece korurken yüksek tüketimli abonelerin faturasında daha sert artış yaratacak bir yapı kuruyor. Anadolu Ajansı’nın aktardığı bilgiye göre yeni düzenlemeden konut abonelerinin yaklaşık yüzde 12’sinin etkilenmesi, buna karşılık bu grubun toplam konut doğalgaz tüketiminin yaklaşık yüzde 36’sını oluşturması bekleniyor. Düzenlemenin temel gerekçesi de desteklerin daha “adil dağıtılması” olarak sunuluyor.
İl bazlı limitler yayımlandı
Kademeli sistemin nasıl işleyeceğine ilişkin il bazlı limitler de kamuoyuna açıldı. BOTAŞ üzerinden yayımlanan takvimde her il için 12 aylık ayrı tüketim eşikleri yer alıyor. Bu çerçevede Ankara, İstanbul ve İzmir gibi büyükşehirlerde dahi sınırlar aya göre değişecek; kış aylarında limit yükselirken daha ılıman dönemlerde düşecek. Bu nedenle yeni dönemde hanelerin yalnızca zam oranını değil, bulundukları ilin aylık tüketim eşiğini de izlemesi gerekecek.
Enerji yönetiminin son adımı, hem küresel enerji maliyetlerindeki baskının hem de yurt içi destek mekanizmasının yeniden tasarlanmasının bir sonucu olarak okunuyor. Ancak özellikle doğalgazda “limiti aşanın tüm tüketiminin daha düşük destekli tarifeden fiyatlanacak olması”, yüksek tüketimli haneler açısından fatura yükünü daha görünür hale getirecek. Bu da önümüzdeki dönemde enerji zamlarının yalnızca fiyat artışı değil, tüketim davranışını değiştirmeyi amaçlayan yeni bir tarife rejimi olarak tartışılacağını gösteriyor.