Hürriyet yazarı Sefer Levent’in kaleme aldığı yazıda paylaşılan verilere göre Türkiye’de sigara ve tütün ürünleri kullanımı yeniden yükselişe geçti. TEPAV Kalkınma Programı Direktörü H. Ekrem Cunedioğlu’nun açıkladığı verilere göre 15 yaş üzeri nüfusta tütün kullanım oranı yüzde 30’lar seviyesinde bulunuyor. Küresel ortalama yüzde 22,7 iken Türkiye bu oranla dünyada en yüksek kullanım oranına sahip ülkeler arasında yer alıyor.
Türkiye’de tütün kullanımı yeniden yükselişte
2008–2012 döneminde düşüş gösteren tütün kullanımı, 2016’dan itibaren yeniden artmaya başladı ve son yıllarda yüzde 31 bandının altına inmedi. Türkiye, 165 ülke arasında en yüksek kullanım oranına sahip 27. ülke konumunda bulunuyor.
Kadınlarda tütün kullanımının arttığı az sayıda ülkeden biri olan Türkiye’de özellikle 45 yaş ve üzeri gruplarda da belirgin artış dikkat çekiyor. Uzmanlar bu tablonun uzun vadede sağlık harcamalarını artırabileceğini vurguluyor.
Kaçak yeni nesil ürünler büyüyor, vergi kaybı artıyor
Türkiye’de yasal olmamasına rağmen likit ve ısıtmalı sigara ürünlerinin yaygın kullanıldığı tahmin ediliyor. Yaklaşık 1,9 milyon kişinin bu ürünleri aktif olarak kullandığı belirtiliyor.
Kayıt dışı satışlar nedeniyle vergi kaybı da büyüyor. Hesaplamalara göre bu ürünler 2024 yılında yaklaşık 76 milyar TL’lik vergi kaybına yol açtı. Regülasyon eksikliği hem kamu sağlığı denetimini zorlaştırıyor hem de mali gelirleri zayıflatıyor.
Gençler arasında “puff” alarmı
Okul çevrelerinde yaygın biçimde kullanılan ve “puff” olarak bilinen aromalı likit sigaralar kaçak olmasına rağmen açık şekilde satılıyor.
Böğürtlen, muz, çilek ve kahve aromalı ürünlerin içeriğindeki kimyasalların büyük ölçüde bilinmediği, sağlık risklerinin de net olarak ortaya konamadığı ifade ediliyor.
Çözüm önerileri masada
TEPAV çalışmasında artan kullanımın önüne geçebilmek için kapsamlı önlemler öneriliyor. Buna göre düzenli ulusal araştırmalar yapılması, nargile işletmelerine özel lisans sınırlamaları getirilmesi, kaçakçılıkla uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi ve sigara bırakma desteklerinin kesintisiz sağlanması gerekiyor.
Aile hekimlerinin sigara kullanımını aktif takip etmesi, kadınlara yönelik farkındalık programlarının artırılması ve vergi gelirlerinin bir bölümünün bağımlılıkla mücadeleye ayrılması da öneriler arasında yer alıyor.