ABD Başkanı Donald Trump, doğumla kazanılan vatandaşlık hakkına yönelik yeni bir adım atarak iki başkanlık kararnamesi imzaladı.
Beyaz Saray’ın 6 Ağustos’ta yayımladığı kararnamelerden ilki, ABD’de doğmasına rağmen otomatik vatandaşlık hakkından yararlanamayacağı öngörülen kişilerin kapsamını genişletiyor.
Düzenlemeye göre ebeveynlerinden hiçbirinin ABD vatandaşı olmadığı durumlarda; “düşman yabancı” olarak sınıflandırılan kişilerin, yabancı hükümet çalışanlarının ve bazı diplomatik ya da uluslararası kuruluş görevlilerinin çocuklarına vatandaşlık belgesi verilmemesi öngörülüyor. Vatandaşlık elde etmek amacıyla ticari veya hileli bir düzenlemeye başvurulduğunun tespit edildiği doğumlar da kararname kapsamına alınıyor.
Kararnamede, bir kadının ABD’de doğum yapmasını sağlamak amacıyla ticari bir düzenleme kurulması ile ABD’de bulunan taşıyıcı anneler üzerinden vatandaşlık elde edilmesine yönelik girişimler de bu kapsamda değerlendiriliyor.
İkinci kararname ise Trump yönetiminin “doğum turizmi” olarak tanımladığı uygulamaya doğrudan müdahale ediyor. Buna göre geçici vizeyle ABD’ye esas olarak doğum yapmak amacıyla gelmek isteyen yabancıların ülkeye girişinin engellenmesi hedefleniyor.
Dışişleri ve İç Güvenlik Bakanlıklarına verilen yetkiler kapsamında, bu amaçla seyahat ettiği belirlenen kişilerin vizeleri reddedilebilecek veya iptal edilebilecek. Kararname ayrıca doğum turizmini organize eden kişi ve kuruluşlara karşı işlem yapılmasını öngörüyor.
Yüksek Mahkeme önceki girişimi reddetmişti
Trump, ikinci başkanlık döneminin ilk günü olan 20 Ocak 2025’te de doğumla vatandaşlık hakkını önemli ölçüde sınırlayan bir kararname imzalamıştı. Düzenleme, anne ve babasından hiçbiri ABD vatandaşı veya daimi oturum sahibi olmayan çocukların ABD’de doğmuş olsalar bile vatandaş kabul edilmemesini öngörüyordu.
ABD Yüksek Mahkemesi ise 30 Haziran 2026’da verdiği kararla Trump yönetiminin bu girişimini 6’ya karşı 3 oyla reddetti. Mahkeme, ABD’de yasa dışı veya geçici statüyle bulunan ebeveynlerin ülkede dünyaya gelen çocuklarının da 14. Anayasa Değişikliği kapsamındaki doğumla vatandaşlık hakkından yararlandığı sonucuna vardı.
Trump, Oval Ofis’te yeni kararnameleri imzalarken Yüksek Mahkeme’nin kararını eleştirerek yönetiminin bu kez farklı ve daha dar kapsamlı bir yol izlediğini söyledi. Beyaz Saray da yeni düzenlemelerin Mahkemenin kabul ettiği tarihsel istisnalar çerçevesinde hazırlandığını savunuyor.
Yeni kararnamelerin de mahkemeye taşınması bekleniyor. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU), doğumla vatandaşlığın anayasal güvence altında olduğunu belirterek Trump yönetiminin yeni girişiminin de hukuki engellerle karşılaşacağını açıkladı.