Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ve müttefiklerinden oluşan OPEC+ grubunun yedi üyesi, eylül ayına yönelik petrol üretim planını belirledi.
Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman, 2 Ağustos’ta çevrim içi düzenlenen toplantıda üretim kotalarını eylül ayından itibaren günlük toplam 188 bin varil artırma kararı aldı. OPEC, düzenlemenin küresel piyasa koşulları ve petrol piyasasının görünümü değerlendirilerek yapıldığını açıkladı.
Karar, grubun 2023’te uygulamaya koyduğu günlük 1,65 milyon varillik ilave gönüllü üretim kesintisini kademeli biçimde geri alma sürecinin son aşamasını oluşturuyor. Eylül artışıyla söz konusu kesinti katmanı tamamen kaldırılmış olacak.
Kota artışı, aynı miktarda petrol üretileceği anlamına gelmiyor
OPEC+ tarafından açıklanan 188 bin varillik rakam, ülkelerin günlük üretim kotalarındaki toplam artışı ifade ediyor. Bu nedenle karar, eylül ayında küresel piyasaya kesin olarak aynı miktarda ilave petrol sunulacağı anlamına gelmiyor.
İran’daki savaşın Körfez ülkelerinin üretim ve ihracatını, Ukrayna’daki savaşın ise Rusya ve Kazakistan’dan yapılan sevkiyatları aksatması nedeniyle OPEC+’nın yıl boyunca açıkladığı kota artışlarının önemli bir bölümü fiilî üretime yansımadı. Reuters’ın verilerine göre üretim kotasına tabi OPEC üyeleri haziranda belirlenen hedefin yaklaşık 6,2 milyon varil altında kaldı. Rusya’nın üretimi de kendi kotasının yaklaşık 1 milyon varil altında gerçekleşti.
Bu tablo, OPEC+’nın kâğıt üzerindeki üretim kapasitesiyle dünya piyasalarına ulaştırabildiği petrol miktarı arasındaki farkın sürdüğünü gösteriyor. Özellikle Hürmüz Boğazı ve Babülmendep çevresindeki güvenlik sorunları, üretimin yanı sıra petrolün uluslararası pazarlara taşınmasını da güçleştiriyor.
Yılın kalanında ara verilmesi bekleniyor
OPEC+ kaynakları, eylül ayındaki artışın ardından ekim, kasım ve aralık aylarında yeni kota artışlarına ara verilmesinin planlandığını belirtti. Buna göre mevcut üretim hedeflerinin 2027 yılı için hazırlanacak yeni kotalar yürürlüğe girene kadar korunması bekleniyor.
Ancak OPEC’in 2 Ağustos tarihli resmî açıklamasında yılın son üç ayına ilişkin herhangi bir üretim kararı yer almadı. Bu nedenle dördüncü çeyrekte artışlara ara verileceği yönündeki bilgi, OPEC+ kaynaklarının beklentisine dayanıyor ve henüz resmiyet kazanmış değil.
Enerji piyasası uzmanları, gönüllü kesintilerin geri alınmasının tamamlanmasının ardından grubun yeni bir arz artışına gitmek için acele etmeyebileceğini değerlendiriyor. Rystad Energy analisti Jorge Leon, kesintilerin kaldırılmasıyla birlikte ihracat akışlarının normale dönmesi halinde piyasada oluşabilecek arz fazlasının yönetilmesinin OPEC+ için yeni sorun olabileceğini belirtti.
Günlük 2 milyon varillik kesinti sürecek
Eylül kararı, OPEC+’nın uyguladığı bütün üretim kesintilerinin sona ereceği anlamına gelmiyor. Grubun 2022’de kararlaştırdığı ve üyelerin büyük bölümünü kapsayan günlük yaklaşık 2 milyon varillik kesinti, mevcut plana göre 2026 sonuna kadar yürürlükte kalacak.
OPEC+ aynı zamanda üyelerin sürdürülebilir üretim kapasitelerini incelemeyi sürdürüyor. Çalışmanın sonuçları, ülkelerin 2027 yılında uygulanacak üretim kotalarının hesaplanmasında kullanılacak. Irak başta olmak üzere bazı üyeler, artan üretim kapasitelerinin yeni kot problemine yansıtılmasını istiyor.
Fazla üretim yapan ülkeler telafi edecek
Yedi ülke, önceki dönemlerde belirlenen kotaların üzerinde üretim yapan üyelerin Ocak 2024’ten bu yana oluşan fazla üretimi telafi etme yükümlülüğünü de yineledi. OPEC, ülkelerin üretim uyumunun Ortak Bakanlar İzleme Komitesi tarafından takip edileceğini bildirdi.
Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman’ın bir sonraki toplantısı 6 Eylül’de yapılacak. Toplantıda petrol piyasasındaki gelişmeler ile yılın son çeyreğine yönelik üretim politikasının yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.