Kartel nedir, kartel oluşturma ne anlama geliyor? Ekonomide ve rekabet hukuku gündeminde sıkça tartışılan kartel kavramı vatandaşların merak ettiği başlıklar arasında yer alıyor. Peki, kartel ne demek ve kartel oluşturmak piyasada ne gibi etkilere yol açıyor?
İki Farklı “Kartel” Anlamı Vardır!
1. Ekonomik kartel
Kartel, aynı sektör içinde faaliyet gösteren bağımsız işletmelerin aralarında rekabeti ortadan kaldırmak amacıyla yaptıkları gizli veya açık anlaşmalar anlamına geliyor. Bu anlaşmalarla firmalar fiyatları belirleyebilir, üretimi kısıtlayabilir veya pazar payını paylaşabilirler. Böylece serbest piyasa rekabeti bozulur ve tüketici zarar görebilir.
Rekabet hukukunda kartel faaliyetleri genellikle anti-rekabetçi davranışlar olarak kabul ediliyor ve pek çok ülkede yasalarla ciddi cezalarla yaptırıma bağlanıyor. Bu tür anlaşmalar tüketicilere daha yüksek fiyatlar ve daha az seçenekle geri dönebilir, piyasadaki yenilik ve yatırımın önünü kapatabilir.
Kartel oluşturma, yani işletmelerin aralarında pazar, fiyat veya üretim konusunda anlaşmaya varması, çoğu ülkede yasak olup rekabet otoriteleri tarafından sıkı şekilde izleniyor.
2. Uyuşturucu karteli (suç karteli)
Kartel, fiyat sabitleme, ihale manipülasyonu, müşteri paylaşımı ve sektörün üretimini düzenleme gibi çeşitli yollarla kendi aralarındaki rekabeti azaltmak veya engellemek amacıyla bir araya gelen bir sektör katılımcıları grubudur. Kartelin amacı, kartel katılımcılarının karını artırmaktır. Amerika Birleşik Devletleri'nde karteller genellikle antitröst yasaları kapsamında yasa dışı kabul edilir.
Ceza hukukunda kartel, uyuşturucu kartelini ifade eder. Uyuşturucu karteli, uyuşturucu maddelerin tanıtımını ve dağıtımını kontrol eden bir suç örgütüdür. Bazı uyuşturucu kartellerinin terör örgütlerini finanse ettiği bilinmektedir. Geçmişte, Kolombiya uyuşturucu kartelleri medyanın büyük ilgisini çekmiştir. Kolombiya'daki uyuşturucu kaçakçılığından sorumlu üç rakip uyuşturucu karteli vardı. Bu üç kartel Cali Karteli, Medellin Karteli ve Norte del Valle Karteli'dir.
Uyuşturucu kartelleri, Amerika Birleşik Devletleri'ne yapılan uyuşturucu kaçakçılığı ticaretine hakim olmuş ve giderek daha şiddetli hale gelmiştir. Mevcut başlıca Meksika uyuşturucu kartelleri arasında Juárez Karteli, Tijuana Karteli, Los Zetas Karteli, Beltrán-Leyva Karteli, Körfez Karteli, Sinaloa Karteli ve La Familia Karteli bulunmaktadır.