İran’ın nükleer programı kapsamında elinde bulundurduğu zenginleştirilmiş uranyum stoku, uluslararası gündemin en kritik başlıklarından biri haline geldi. Donald Trump, olası bir anlaşma çerçevesinde Tahran yönetiminin bu stoku devretmeye hazır olduğunu savunurken, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatipzade söz konusu iddiayı kesin bir dille yalanladı. Taraflar arasında devam eden müzakerelerde, nükleer malzemenin geleceği belirleyici unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Zenginleştirilmiş uranyum nedir?
Uranyum, doğada bulunan bir element olup iki temel izotoptan oluşur: U-238 ve U-235. Doğal uranyumun büyük kısmını oluşturan U-238, nükleer reaksiyonlar için uygun değilken, daha az miktarda bulunan U-235 izotopu nükleer fisyon yoluyla enerji üretiminde kullanılabiliyor.
Uranyumun kullanılabilir hale gelmesi için U-235 oranının artırılması gerekiyor. Bu süreç “zenginleştirme” olarak adlandırılıyor. Gaz haline getirilen uranyum, yüksek hızda dönen santrifüjlerde ayrıştırılarak daha yüksek oranda U-235 içeren hale getiriliyor.
İran’ın uranyum kapasitesi
ABD’li yetkililere göre İran’ın elinde yaklaşık yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 440 kilogram uranyum bulunuyor. Bu miktarın kısa sürede yüzde 90 seviyesine çıkarılarak nükleer silah yapımına uygun hale getirilebileceği değerlendiriliyor.
Bunun yanı sıra İran’ın yaklaşık yüzde 20 zenginleştirilmiş bin kilogram ve sivil kullanım için yaklaşık yüzde 3,6 oranında zenginleştirilmiş 8 bin 500 kilogram uranyuma sahip olduğu ifade ediliyor.
Yüksek zenginlikteki uranyumun büyük bölümünün İsfahan’da depolandığı düşünülürken, bu tesisin daha önce ABD ve İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarında hedef alındığı biliniyor. Bu durum, bölgedeki gerilimin nükleer program üzerinden daha da derinleşebileceğine işaret ediyor.