İnsanlık, Dünya’nın bir yıl içinde yenileyebileceği doğal kaynak ve ekosistem hizmetlerini 2026’nın ilk yedi ayında tüketti. Uluslararası sürdürülebilirlik kuruluşu Global Footprint Network tarafından yapılan hesaplamaya göre Küresel Limit Aşımı Günü bu yıl 30 Temmuz’a denk geldi.
Küresel Limit Aşımı Günü, insanlığın doğadan talep ettiği kaynak ve hizmetlerin, gezegenin aynı yıl içinde yeniden üretebildiği miktarı aştığı tarihi gösteriyor. Bu tarihten yıl sonuna kadar kullanılan kaynaklar; orman, toprak ve su varlıklarının azalması ile başta karbondioksit olmak üzere doğanın soğuramadığı atıkların birikmesi pahasına karşılanıyor.
1,73 Dünya’nın kaynağı tüketiliyor
Hesaplamalara göre insanlığın ekolojik ayak izi, Dünya’nın biyolojik yenilenme kapasitesini yüzde 73 aşıyor. Başka bir ifadeyle mevcut tüketim düzeyinin sürdürülebilmesi için 1,73 Dünya büyüklüğünde doğal kaynak kapasitesine ihtiyaç duyuluyor.
Küresel ekolojik açığın 1970’li yılların başından bu yana biriktiğine dikkat çeken kuruluş, oluşan ekolojik borcun Dünya’nın 20,6 yıllık toplam biyolojik üretim kapasitesine eş değer seviyeye ulaştığını bildirdi. Fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanan karbon ayak izi ise insanlığın toplam ekolojik ayak izinin yaklaşık yüzde 61’ini oluşturuyor.
Tarihin ileri gitmesi iyileşme anlamına gelmiyor
Küresel Limit Aşımı Günü, geçen yıl açıklanan 24 Temmuz tarihine göre takvimde altı gün ileriye taşınmış görünse de kuruluş bunun doğal kaynak tüketimindeki bir iyileşmeden kaynaklanmadığını vurguladı.
Okyanusların karbon emme kapasitesine ilişkin verilerin güncellenmesi, hesaplanan tarihi sekiz gün ileri taşıdı. Buna karşılık gerçek tüketim ve üretim eğilimlerindeki bozulma tarihi iki gün erkene çekti. Bu iki etkinin sonucunda 2026 tarihi 30 Temmuz olarak hesaplandı. Kuruluşa göre ekolojik aşım seviyesi bu yıl şimdiye kadar kaydedilen en yüksek düzeye ulaştı.
Hesaplamada, Ulusal Ayak İzi ve Biyokapasite Hesapları’nın 2026 baskısı kullanıldı. Çalışmada 2023’e kadar tamamlanmış veriler, 2024 ve 2025 için tahminler ile 2026’ya ilişkin öncü göstergeler değerlendirildi. Kullanılan verilerin önemli bölümü Birleşmiş Milletler kuruluşları ve Global Carbon Project gibi uluslararası kaynaklardan sağlandı.
Türkiye’nin limit aşımı tarihi 6 Haziran
Türkiye’nin 2026 Ülke Limit Aşımı Günü ise 6 Haziran olarak hesaplandı. Bu tarih, dünyadaki herkes Türkiye’deki kişi başına tüketim düzeyinde yaşasaydı gezegenin bir yıllık yenilenebilir kaynak bütçesinin 6 Haziran’da tükeneceği anlamına geliyor.
Türkiye’nin tüketim düzeyinin küresel ölçekte sürdürülebilmesi için yaklaşık 2,3 Dünya’ya ihtiyaç duyulacağı hesaplandı. Türkiye’nin limit aşımı tarihi, küresel tarihten 54 gün önceye denk geldi.
Global Footprint Network’ün çözüm senaryosuna göre fosil yakıtlardan kaynaklanan karbon ayak izinin yüzde 50 azaltılması, Küresel Limit Aşımı Günü’nü 93 gün, yani üç aydan fazla ileriye taşıyabilir.