Avrupa Parlamentosu (AP), kamuoyunda "gri pasaport" olarak bilinen hizmet pasaportlarına ilişkin dikkat çeken bir rapor yayımladı. Raporda, Türkiye tarafından verilen bazı hizmet pasaportlarının amacı dışında kullanıldığı iddia edilirken, Schengen Bölgesi'nde bu pasaport sahiplerine tanınan vizesiz seyahat hakkına ilişkin eleştiriler de yer aldı. Rapor, son yıllarda Türk vatandaşlarının Schengen vizesi başvurularında yaşadığı sorunların sürdüğü bir dönemde yayımlandı.
Avrupa Parlamentosu'nun değerlendirmelerinde, hizmet pasaportlarının kullanım şekli ve denetim mekanizmalarıyla ilgili çeşitli eleştiriler öne çıktı.
Gri pasaport nedir?
Hizmet pasaportu, kamu görevi nedeniyle yurt dışına gönderilen kişilere verilen resmi pasaport türlerinden biri olarak biliniyor.
Türkiye'de "gri pasaport" olarak adlandırılan bu pasaportlar;
- Kamu kurumları tarafından görevlendirilen kişilere,
- Belirli resmi görevler kapsamında yurt dışına çıkacak kişilere,
- Kamu hizmeti niteliği taşıyan faaliyetlerde bulunan görevlilere verilebiliyor.
Bu pasaportlar turistik amaçlı kullanım için düzenlenmiyor.
Gri pasaport sahipleri hangi haklardan yararlanıyor?
Türkiye tarafından verilen hizmet pasaportları, birçok Avrupa ülkesine vizesiz giriş imkânı sağlıyor.
Özellikle Schengen Bölgesi ülkeleri, hizmet pasaportu sahiplerine belirli sürelerle vizesiz seyahat hakkı tanıyor.
Ancak İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri gibi bazı ülkeler hizmet pasaportu sahiplerinden de vize talep ediyor.
Avrupa Parlamentosu raporunda hangi iddialar yer aldı?
Raporda, bazı hizmet pasaportlarının düzenlenme amacı dışında kullanıldığı öne sürüldü.
Avrupa Parlamentosu ayrıca Türkiye'nin uzun süredir gündemde olan tam kapsamlı vize serbestisi kriterlerini yerine getirmediğini savundu.
Raporda, hizmet pasaportlarının Schengen Bölgesi'nde sağladığı serbest dolaşım imkanının bazı durumlarda kötüye kullanıldığı yönündeki değerlendirmelere yer verildi.
Gri pasaportla ilgili hangi olaylar gündeme gelmişti?
Son yıllarda Türkiye'de bazı belediyeler ve çeşitli kurumlar aracılığıyla düzenlenen yurt dışı programlarında gri pasaport alan bazı kişilerin geri dönmediği yönündeki iddialar kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.
Bu olayların ardından hizmet pasaportlarının verilme süreçleri ve denetimleri daha sık tartışılmaya başlanmıştı.
Avrupa Parlamentosu'nun son raporunda da benzer endişelere atıf yapıldığı görülüyor.
Gri pasaportla vizesiz seyahat hakkı kaldırılabilir mi?
Raporda en dikkat çeken bölümlerden biri, olası yaptırımlara ilişkin değerlendirmeler oldu.
Avrupa Parlamentosu, raporunda usulsüzlük iddialarının devam etmesi halinde Avrupa Birliği'nin hizmet pasaportu sahiplerine tanınan bazı hakları yeniden değerlendirebileceğine işaret etti.
Raporda, gerekli görülmesi durumunda:
- Serbest dolaşım hakkının askıya alınabileceği,
- Vizesiz giriş uygulamasının sınırlandırılabileceği,
- Yeni denetim mekanizmalarının devreye alınabileceği ifadelerine yer verildi.
Ancak şu aşamada gri pasaport sahiplerine yönelik alınmış herhangi bir karar bulunmuyor.