Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Hürmüz merkezli krizin küresel enerji sistemi açısından “tarihteki en büyük enerji güvenliği tehdidi” haline geldiğini söyledi. Washington’da Atlantic Council’de konuşan Birol, mevcut durumda günlük arz kaybının 13 milyon varile ulaştığını, bunun 1973 ve 1979 petrol krizlerinin toplam etkisini aştığını belirtti.
Birol, petrol fiyatlarındaki yükselişin krizin gerçek boyutunu henüz tam yansıtmadığını da söyledi. Piyasa fiyatlarının sorunun ağırlığıyla uyumlu olmadığını belirten Birol, “bir kopukluk” bulunduğunu, ancak bunun zamanla kapanmasının küresel ekonomi açısından son derece hassas sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
IEA talep tahminini sert biçimde aşağı çekti
IEA’nın 14 Nisan’da yayımladığı Nisan 2026 Petrol Piyasası Raporu’na göre küresel petrol talebinin bu yıl günlük ortalama 80 bin varil daralması bekleniyor. Kurum, bir önceki raporunda 2026 için günlük 730 bin varillik artış öngörmüştü; böylece görünüm yaklaşık 810 bin varil aşağı çekilmiş oldu. Raporda, ikinci çeyrekte beklenen günlük 1,5 milyon varillik daralmanın Covid-19 döneminden bu yana en sert düşüş olacağı belirtildi.
Rapora göre talepteki zayıflama ilk aşamada Orta Doğu ve Asya-Pasifik’te nafta, LPG ve jet yakıtında yoğunlaştı. IEA, kıtlık ve yüksek fiyatların sürmesi halinde talep daralmasının daha geniş bir alana yayılacağını vurguladı. Martta küresel petrol talebinin yıllık bazda 800 bin varil, nisanda ise 2,3 milyon varil gerileyeceği tahmin edildi.
IEA ayrıca mart ayında küresel petrol arzının 10,1 milyon varil/gün azalarak 97 milyon varil/güne indiğini, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker hareketlerindeki kısıtlamalar ve Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik saldırıların “tarihin en büyük arz kesintisine” yol açtığını bildirdi. Raporda, nisan başında boğazdan geçen sevkiyatın kriz öncesi 20 milyon varil/günün üzerinden yaklaşık 3,8 milyon varil/güne düştüğü kaydedildi.
Birol, IEA’nın gerekmesi halinde ilave stratejik rezerv salımı için de hazır olduğunu söyledi. Atlantic Council konuşmasında, martta koordine edilen 400 milyon varillik rezerv salımının fiyatları aşağı çektiğini ancak bunun kalıcı çözüm olmadığını belirtti.