Bilim kampları, en basit haliyle söylemek gerekirse, gönüllü olarak katılım sağlamak isteyen, çocukların ve gençlerin bilimi, yaşayarak öğrendikleri etkinliklerdir. Tanımı biraz daha açmak gerekirse okullarda öğrencilerin, tahtada anlatılan formülleri ya da kitaplarda okunan bilgileri; kimi zaman doğada, kimi zamansa laboratuvarlar ya da atölyelerde ekip çalışması içinde, gerçek hayatta ne işe yaradığını görme fırsatı bulduķları yerlerdir de diyebiliriz. Bu kampların asıl amacı; gençlere hem bilgi vermek, hem de soru sormayı, deneme yanılma yöntemini ve yeniden denemeyi öğretmektir. Çünkü bilim, ezberden çok merakla, cesaretle ve sabırla ilerleyen bir şeydir.
Bu kamplarda gençler ön yargılarını da kırarak, bilimi uzak ve zor bir şey olarak görmekten çok; günlük yaşamla iç içe bir alan olarak görmeye başlarlar. Aynı zamanda bilim kampları, gençlere, öğrencilere takım olmayı, takımla birlikte hareket etmeyi de öğretirler. Bir deney yapılırken, bir robot tasarlanırken ya da doğada gözlem yapılırken herkesin bir görevi vardır. Bu da paylaşmayı, birlikte üretmeyi ve sorumluluk almayı sağlayan verimli bir yöntemdir. Kısacası bilim kampları; özgüveni artıran, düşündüren, sorgulatan ve üretmeye hevesli bireylerin yetişmesine katkı sağlarlar.
Türkiye’de bilim kampları denince akla gelen en önemli kurumların başında TÜBİTAK gelir. TÜBİTAK, yıllardır düzenlediği bilim kamplarıyla özellikle çocukların ve gençlerin bilimle erken yaşta tanışmalarını amaçlamış bir kurumdur. Bu kamplar daha çok genellikle yaz aylarında yapılmaktadır ve Türkiye’nin farklı şehirlerinden gelen öğrencileri bir araya getirmektedir. Dolayısı ile TÜBİTAK’ın düzenlediği bilim kampları, sadece ders anlatılan kamplar değildir. Tam tersine; öğrencilerin aktif olduğu, dokunduğu, denediği, bozup yeniden yaptığı bir ortamda eğitimler verirler. Kamp süresince gençler, alanında uzman eğitmenler ve akademisyenlerin rehberliğinde eğitim alarak birebir çalışma fırsatı bulurlar.
TÜBİTAK bilim kamplarında birçok farklı alan yer almaktadır. Fizik, kimya, biyoloji, matematik gibi temel bilimlerin yanı sıra; robotik kodlama, yazılım, yapay zeka, astronomi, çevre bilimleri ve uzay çalışmaları gibi güncel konular da işlenmektedir. Yani bir öğrenci ister mikroskopla hücre inceleyebilir, ister teleskopla gökyüzünü gözlemleyebilir, isterse kendi küçük robotunu tasarlayabilmektedir. Tabi ki bu çeşitlilik de, her öğrenci kendi istediği kendi ilgi alanına giren konuları seçebilir. Kimi öğrenciler doğada yapılan gözlemleri severken, kimileri laboratuvarda deney yapmaktan, kimileri de bilgisayar başında kod yazmaktan keyif alır.
Kamplarda yapılan faaliyetler görüldüğü gibi genellikle uygulamaya dayalıdır. Bu sayede öğrenciler, ağırlıklı olarak okullarda olduğu gibi sadece klasik olarak dersleri dinlemekle değil; deney yaparak, projeler üreterek, sunumlar hazırlayarak bu zamanı geçirirler. Laboratuvar çalışmaları, atölye etkinlikleri, doğa yürüyüşleri, gece gökyüzü gözlemleri ve grup projeleri gibi etkinliklerde kamp programının önemli parçalarıdır. Ayrıca bu kamplarda farklı şehirlerden gelen öğrenciler, orada yeni arkadaşlıklar kurarak, farklı kişilerle tanışırlar ve kendi fikrini ifade etmeyi, başkasını dinlemeyi ve birlikte üretmeyi öğrenirler.
Yapay zekadan uzay çalışmalarına, çevre sorunlarından yeni enerji kaynaklarına kadar dünya çok hızlı değişiyor. Bu değişimin gerisinde kalmamak için çocukların erken yaşta bilimle tanışması, teknolojiyi sadece kullanarak değil, onu anlayan, sistemini çözen bireyler olmaları gerekiyor. Telefonu eline almak kolaydır, ama onun nasıl çalıştığını bilmek, arkasındaki sistemi çözmek ve yeni bir şey üretmek çok daha değerlidir. Bilim kampları da tam da bu noktada önemlidirler. Hele ki şimdiki dijital teknoloji çağında.
Bugün bir deney tüpüne merakla bakan, bir yıldızın peşinden teleskopa gözünü dayayan ya da küçük bir devreyi çalıştırmaya uğraşan bir çocuk; yarın bu ülkenin bilim insanı, mühendisi, doktoru ya da öğretmeni olabilir. Bilim kampları da tam olarak bu hayalin ilk adımını atmaya yardımcı olarak bilimi sevdirmeye çalışırlar.