ABD, İran’la yürütülen temasların sonuçsuz kalmasının ardından İran limanlarına giren ve bu limanlardan çıkan tüm deniz trafiğine yönelik abluka uygulamasını başlattı. Reuters ve AP’nin aktardığına göre ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), uygulamanın 13 Nisan Pazartesi günü 14.00 GMT’de devreye girdiğini açıkladı.
CENTCOM açıklamasında, ablukaya rağmen Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki noktalara yapılan nötr ticari geçişlerin doğrudan engellenmeyeceği belirtildi. Buna karşılık İran limanlarına giriş ya da çıkış yapan ve gerekli izni bulunmayan gemilerin durdurulabileceği, başka rotaya çevrilebileceği veya alıkonulabileceği bildirildi. İnsani yardım sevkiyatlarının ise denetim şartıyla geçişine izin verileceği kaydedildi.
Hürmüz hattında tansiyon daha da yükseldi
Gelişme, ABD ile İran arasında yaklaşık altı haftadır süren çatışma ve başarısız müzakere trafiğinin ardından geldi. Reuters, ablukanın özellikle Umman Körfezi ve Arap Denizi hattında uygulanacağını, İran’ın ise buna karşı Körfez limanlarını hedef alan misilleme tehditleri savurduğunu aktardı. AP de Tahran’ın Körfez ve Umman Denizi çevresindeki limanlara yönelik sert mesajlar verdiğini bildirdi.
Bu tablo, Hürmüz Boğazı çevresindeki enerji ve ticaret güvenliğini yeniden küresel gündemin üst sıralarına taşıdı. Reuters’a göre NATO müttefikleri de abluka planına katılmadı ve krizin diplomasiyle çözülmesi çağrısı yaptı.
Petrol fiyatları yeniden 100 doların üzerine çıktı
Abluka kararının ardından enerji piyasalarında sert hareket görüldü. Reuters ve AP, petrol fiyatlarının yeniden varil başına 100 doların üzerine çıktığını ve piyasalarda yeni bir arz endişesi oluştuğunu bildirdi. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat riskinin büyümesi, rafineri maliyetleri ve navlun fiyatları üzerinde baskı yaratıyor.
Uzmanlar, mevcut uygulamanın yalnızca askerî değil, ticari sonuçları bakımından da kritik olduğunu vurguluyor. Reuters’a konuşan değerlendirmelere göre İran’a yönelik böylesi bir deniz ablukasının uygulanması, deniz güvenliği, sigorta maliyetleri ve küresel enerji akışları açısından büyük bir operasyonel yük anlamına geliyor.
Bu haliyle Washington’un attığı adım, “Hürmüz tamamen kapatıldı” iddiasından çok, İran bağlantılı deniz trafiğini hedef alan fiili bir abluka olarak öne çıkıyor. Ancak uygulamanın bölgesel gerilimi hızla daha geniş bir çatışma alanına taşıyabileceği yönündeki kaygılar da güçlenmiş durumda. Bu sonuç, CENTCOM’un kapsam tanımı ile Reuters ve AP’nin sahadaki etkilerine ilişkin aktarımlarının birlikte okunmasına dayanıyor.