1915 Olaylarının İç Yüzü

Sabahleyin hareketle Nallıhan’a geldik. Nallıhan çıplak, taşlı dağlar arasında harabe halinde bir kasaba. Kasaba ve çevresinin nüfusunun ekserisi Ermeni imiş.

Sabahleyin hareketle Nallıhan’a geldik. Nallıhan çıplak, taşlı dağlar arasında harabe halinde bir kasaba. Kasaba ve çevresinin nüfusunun ekserisi Ermeni imiş. 1915 senesindeki tehcirde burada Ermeniler de sürülmüş. Nasılsa kurtulan bin kadar erkek ve kadın nüfus mevcut. Ermeni evleri biraz gösterişli.
Kasabanın Ermenilere ait bir kısım emlaki İslamlar tarafından ateşe verilmiş. Mütarekeden sonra Ferit Paşa Hükümeti zamanında tayin edilen Ermeni Kaymakam zamanında da İslamların emlaki yakılmış. Bu karşılıklı düşmanlıklardan her iki taraf da zarar görmüş.”
Bu cümleler, 1921 yılında Trabzon’dan Batı Cephesi’ne katılmak için uzun yol kateden 3. Kafkas Tümeni doktorlarından Yüzbaşı Mehmet Fuat Bey’e ait. (Bkz., Kızılca Kıyamet – Teşkilat-ı Mahsusa’dan Kurtuluş Savaşı’na Alb. Ali Rıza Bey ve Yzb. Fuat Bey’in Günlükleri)
Evet, bu topraklar hep büyük büyük acılar çekti. O günlerde de Osmanlıyı parçalamak isteyen emperyalistler, tırnaklarını bu topraklara geçirdi, akan kandan beslendi. Eziyet çeken ise yine bu toprakların bin yıllarca kardeşçe yaşamış mazlum halkı oldu. Bugün size, o günlerin acılarını birebir anlatan ve Kopernik Kitap tarafından bu yıl yayımlanan “1915 Olaylarının İç Yüzü” isimli kitaptan söz edeceğim.
Orijinal adı Men Are Like That olan bu çalışma, ziraat uzmanı bilim insanı, Amerikalı Prof. Dr. Leonard Ramsden Hartill’in kaleme aldığı, bir Ermeni subayının savaş dönemi hatıralarından oluşuyor. İlk olarak 1928 yılında yayımlanan kitapta, Ermenilerle Türkler arasındaki çoğu çatışmaya katılmış ve hatta bazılarını bizzat yönetmiş, Rus işgaline karşı amansız mücadele etmiş, Bolşevikler tarafından çeşitli eziyetlere maruz kalmış Ohannes Apresyan isimli bir Ermeni subay, 19. yüzyılın sonlarından 1921’e kadar geçen süreçte şahit olduğu kanlı ve vahşi olayları birinci ağızdan okura anlatıyor.
Bir hatırat olması bakımından öznel bir anlatı tarzı olan bu çalışma, Ermeni subay Ohannes Apresyan’ın zaman zaman özeleştiri ve empati yaptığı bölümlerle tarih araştırmacılarına, Birinci Dünya Savaşı ve 1905-1920 arası dönemde yaşanan acılara başka bir zaviyeden bakma şansı veriyor.
Çocukluğunu Azerbaycan’da Türklerle geçiren Apresyan, duyduğu sempatiden midir bilinmez, yer yer Türk dostlarıyla olan diyaloglarına da yer vererek hem Türk hem de Ermeni tarafında çatışmaların ne denli akıl almaz bir faciaya dönüştüğünü, harabeye dönen köylerdeki cesetlerin nasıl kurtlara meze olduğunu nesnel bir tavırla anlatıyor. Bazen Bolşeviklerin bazen de Rusların kışkırtmalarıyla aynı köyde huzur içinde yaşayan insanların nasıl birer canavara dönüşebildiğine dikkat çeken Apresyan, hatıralarında dönemin Ermenistan fotoğrafını çekmeyi de ihmal etmiyor.
Kitapta olabildiğince tarafsız kalmaya çalışan Apresyan’ın yaşananlardan Türklerin tamamını sorumlu tutmadığı, çatışmalara rağmen Türklerle olan dostluğuna devam ettiği görülüyor. Apresyan’ın hem karşılıklı tehcire hem de yaşanan çatışmaların perde arkasına yönelik verdiği bilgilerde, sistematik bir “soykırım” veya “insanları yok etmeyi hedefleyen kitlesel” bir katliam uygulandığını destekleyecek veya ima edecek tek bir ifade kullanmaması oldukça dikkat çekici.
Kitabın çevirmeni Abdülkadir Özkan’ın Ön Söz’de de belirttiği gibi, “Ermeni subayının yüz sene öncesine ilişkin yaşanmışlıkları, insanın belki doğası gereği belki de oluşan şartların zorlamasıyla, ihtirasları uğruna daha fazlasını ararken sahip olduklarını kaybedişinin acıklı hikâyesi aynı zamanda.”

0 0 0 0 0 0
YORUMLAR

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

14.09.2020

sf TÜRKİYE'DE KORONAVİRÜS
299.810

VAKA

264.805

İYİLEŞME

7.377

ÖLÜM

35.005

AKTİF VAKA

sf DÜNYA'DA KORONAVİRÜS
30.395.579

VAKA

20.680.746

İYİLEŞME

950.434

ÖLÜM

9.714.833

AKTİF VAKA

  • KOÇ
  • BOĞA
  • İKİZLER
  • YENGEÇ
  • KOÇ BURCU

    Kendinizi yetersiz hissedebileceğiniz, sorgulamalarla geçebilecek bir gün içerisinde olabilirsiniz.

    Devamı

    BOĞA BURCU

    Kendinize olan güveninizi yitirmiş gibi düşüncelere kapılıyor olabilirsiniz. Kendinize haksızlık etm

    Devamı

    İKİZLER BURCU

    Bugün seyahat yapma isteği içinde olabilirsiniz. Yeni kişilerle tanışabilirsiniz. Ruhunuza iyi gelec

    Devamı

    YENGEÇ BURCU

    Ailenizle mülk ve miras konularında iletişim problemleri yaşayabilirsiniz. Ani çıkışlar içinde olmad

    Devamı
  • ASLAN
  • BAŞAK
  • TERAZİ
  • AKREP
  • ASLAN BURCU

    İletişiminizde duygularınız ön planda olabilir. Çevreniz veya komşularınız sözlerinize alınmış olabi

    Devamı

    BAŞAK BURCU

    Yalnız bir hayat sürüyorsanız beklenmedik bir anda hayat arkadaşınızla tanışabilirsiniz. Sevginizi a

    Devamı

    TERAZİ BURCU

    Geçmiş konular tekrar açılabilir. Bu konular yüzünden kısa seyahatler yapmanız gerekebilir. Planlı h

    Devamı

    AKREP BURCU

    Gizli olayların ortaya çıkacağı, yoğun saatler yaşayabileceğiniz bir gün olabilir. Ani parlamalar ye

    Devamı
  • YAY
  • OĞLAK
  • KOVA
  • BALIK
  • YAY BURCU

    Ruhunuza iyi gelecek tanışma ile gelecek planları yapmak isteyeceğiniz günlere doğru adım atacağınız

    Devamı

    OĞLAK BURCU

    Komşularınız ile sorunlarınızı çözüme ulaştırmak için harika bir gün olabilir. Bazı küçük olayları a

    Devamı

    BALIK BURCU

    Biten ilişkiniz ardından hala gözyaşı döküyor olabilirsiniz. Yaşadığınız güzel günler olsa da geride

    Devamı
Yazarlar
Video
Galeri
Güçlü Anadolu Gazetesi'e üye olun

Zaten üye misiniz ? Buraya tıklayarak Üye girişi sağlayabilirsiniz.

Güçlü Anadolu Gazetesi'e giriş yapın

Henüz üye değil misiniz ? Buraya tıklayarak Üye olabilirsiniz.